Chăm sóc răng miệng đúng cách giúp làm sạch khoang miệng, giảm mảng bám và dịch tiết chứa vi khuẩn, từ đó góp phần giảm nguy cơ viêm phổi liên quan thở máy ở bệnh nhân ICU.
Chăm sóc răng miệng: Việc nhỏ nhưng không nên xem nhẹ trong ICU
Ở bệnh nhân thở máy, chăm sóc răng miệng không chỉ là hoạt động vệ sinh cơ bản. Đây còn là một phần quan trọng trong chăm sóc dự phòng nhiễm khuẩn hô hấp, đặc biệt với người bệnh đang đặt ống nội khí quản hoặc mở khí quản.
Viêm phổi liên quan thở máy, hay VAP – Ventilator-Associated Pneumonia, là tình trạng viêm phổi xuất hiện ở người bệnh đã được thở máy trên 48 giờ. Tình trạng này thường gặp ở bệnh nhân hồi sức tích cực và có thể liên quan đến các dấu hiệu như sốt, dịch tiết khí quản mủ, suy giảm trao đổi khí và hình ảnh tổn thương phổi trên phim chụp.
Trong quá trình điều trị, bệnh nhân thở máy thường không thể tự đánh răng, súc miệng hay loại bỏ dịch tiết. Vì vậy, nếu khoang miệng không được chăm sóc đúng cách, mảng bám, nước bọt và vi khuẩn có thể tích tụ, tạo điều kiện làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn đường hô hấp.
Có thể hiểu đơn giản:
Khoang miệng nhiều mảng bám và vi khuẩn → Dịch tiết chứa vi khuẩn dễ tích tụ → Vi khuẩn có thể đi xuống đường thở → Tăng nguy cơ viêm phổi ở bệnh nhân thở máy.
Chính vì vậy, chăm sóc răng miệng không chỉ giúp người bệnh dễ chịu hơn mà còn góp phần giảm nguy cơ viêm phổi liên quan thở máy khi được thực hiện đồng bộ với các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn khác.
Những điểm cần lưu ý khi chăm sóc răng miệng cho bệnh nhân thở máy
Với bệnh nhân thở máy, quá trình chăm sóc răng miệng cần được thực hiện nhẹ nhàng, đúng kỹ thuật và theo quy trình của cơ sở y tế. Người chăm sóc cần chú ý làm sạch răng, nướu, lưỡi, niêm mạc má, vòm miệng và vùng quanh ống nội khí quản.
Trong quá trình vệ sinh, việc hút sạch dịch tiết là rất quan trọng. Nếu nước bọt, dung dịch làm sạch hoặc chất bẩn trong khoang miệng không được kiểm soát tốt, chúng có thể chảy xuống vùng hầu họng và làm tăng nguy cơ đi vào đường thở, hoặc khiến người bệnh bị sặc
Tùy tình trạng người bệnh, nhân viên y tế có thể sử dụng bàn chải mềm, que bọt biển, gạc, gel dưỡng ẩm, dung dịch làm sạch hoặc dung dịch sát khuẩn theo chỉ định. Việc lựa chọn dụng cụ cần dựa trên tình trạng khoang miệng, mức độ tỉnh táo, tình trạng ống thở và quy định chuyên môn của từng bệnh viện.
Tần suất chăm sóc răng miệng cho bệnh nhân thở máy cũng cần tuân theo quy trình của bệnh viện và tình trạng người bệnh. Với bệnh nhân ICU, chăm sóc thường cần được thực hiện định kỳ trong ngày, đồng thời bổ sung khi có nhiều dịch tiết, mảng bám, khô miệng hoặc mùi hôi bất thường.
Chăm sóc răng miệng cần đi cùng các biện pháp phòng ngừa khác
Chăm sóc răng miệng là một mắt xích quan trọng, nhưng không phải biện pháp duy nhất. Phòng ngừa viêm phổi liên quan thở máy thường cần một “gói” biện pháp phối hợp, bao gồm kiểm soát nhiễm khuẩn, vệ sinh tay, hút dịch đúng kỹ thuật, hạn chế tư thế nằm ngửa hoàn toàn khi không cần thiết, đánh giá cai máy thở hằng ngày và giảm thời gian thở máy khi người bệnh đủ điều kiện.
Trong đó, vệ sinh tay là bước nền tảng trước và sau mỗi lần chăm sóc. Dụng cụ chăm sóc răng miệng cần được sử dụng đúng cách, tránh tái nhiễm bẩn. Các thao tác hút dịch, chăm sóc quanh ống thở và thay đổi tư thế người bệnh cần được thực hiện theo quy trình chuyên môn để đảm bảo an toàn.
Chăm sóc răng miệng cho bệnh nhân thở máy là một thao tác nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn. Khi khoang miệng được làm sạch đúng cách, lượng mảng bám, dịch tiết và vi khuẩn có thể được kiểm soát tốt hơn, từ đó góp phần giảm nguy cơ viêm phổi liên quan thở máy.
