Ở bệnh nhân ICU, đặc biệt là người đang thở máy hoặc phải nằm lâu, tình trạng khô miệng, khô môi, niêm mạc miệng kém ẩm là vấn đề rất thường gặp. Nhiều người nghĩ đây chỉ là cảm giác khó chịu đơn thuần, nhưng thực tế khô miệng có thể khiến khoang miệng dễ tổn thương hơn, làm tăng mảng bám, gây nứt môi, khô lưỡi và khiến việc chăm sóc răng miệng trở nên khó khăn hơn. Với bệnh nhân nằm ICU, việc duy trì khoang miệng sạch và đủ ẩm không chỉ giúp người bệnh dễ chịu hơn, mà còn hỗ trợ chăm sóc hằng ngày hiệu quả và an toàn hơn.
Vì sao bệnh nhân ICU dễ bị khô miệng?
Khô miệng ở bệnh nhân ICU thường không do một nguyên nhân duy nhất, mà là kết quả của nhiều yếu tố cùng lúc.
Trước hết, nhiều người bệnh tại ICU không ăn uống qua đường miệng trong thời gian dài. Khi không còn hoạt động nhai nuốt thường xuyên, lượng nước bọt tiết ra có thể giảm, khiến khoang miệng mất đi độ ẩm tự nhiên.
Bên cạnh đó, bệnh nhân đang thở máy, đặc biệt là thở qua đường miệng hoặc có đặt ống nội khí quản, cũng dễ gặp tình trạng niêm mạc miệng bị khô. Luồng khí, tư thế nằm lâu và việc không thể tự khép miệng, tự nuốt nước bọt như bình thường đều có thể làm khoang miệng nhanh khô hơn.
Ngoài ra, một số yếu tố khác cũng góp phần gây khô miệng như:
- Dùng thuốc an thần hoặc một số thuốc làm giảm tiết nước bọt
- Mất nước hoặc hạn chế dịch theo chỉ định điều trị
- Thở miệng kéo dài
- Nằm lâu, giảm khả năng vận động và tự chăm sóc
- Tình trạng toàn thân nặng khiến việc tiết nước bọt bị ảnh hưởng
Nói cách khác, ở bệnh nhân ICU, khô miệng là tình trạng rất dễ xuất hiện và cần được theo dõi thường xuyên thay vì chờ đến khi môi nứt, lưỡi khô hoặc niêm mạc bong rát mới xử lý.
Khô miệng ảnh hưởng thế nào khi chăm sóc răng miệng?
Khi khoang miệng bị khô, việc chăm sóc răng miệng không chỉ khó hơn mà nguy cơ tổn thương cũng tăng lên. Niêm mạc miệng khi thiếu ẩm thường trở nên khô, mỏng và dễ nứt. Môi có thể bong tróc, khóe miệng dễ nẻ, lưỡi khô ráp và người bệnh có thể cảm thấy khó chịu, đau rát hoặc bứt rứt dù không diễn đạt được rõ. Khô miệng cũng khiến mảng bám và cặn bẩn dễ tích tụ hơn trên răng, lưỡi và niêm mạc. Khi đó, nếu chỉ chăm sóc qua loa hoặc làm không đúng cách, khoang miệng vẫn không được làm sạch hiệu quả.
Ngoài ra, tình trạng khô kéo dài còn có thể khiến:
- Mùi hôi miệng rõ hơn
- Môi và niêm mạc dễ chảy máu khi chạm mạnh
- Người chăm sóc khó lau sạch cặn bẩn bám lâu ngày
- Người bệnh cảm thấy khó chịu hơn trong quá trình điều trị
Vì vậy, chăm sóc khô miệng không nên chỉ hiểu là “làm ướt môi”, mà cần được xem là một phần của chăm sóc răng miệng toàn diện.
Có thể dùng những dụng cụ gì để chăm sóc?
Tùy tình trạng người bệnh và quy trình chuyên môn tại cơ sở y tế, việc chăm sóc có thể sử dụng các dụng cụ phù hợp để vừa làm sạch vừa hỗ trợ duy trì độ ẩm cho khoang miệng.
Một số dụng cụ thường được dùng gồm:
– Que bọt biển chuyên dụng
Que bọt biển là dụng cụ phù hợp để làm ẩm hoặc vệ sinh nhẹ nhàng các vùng như niêm mạc má, lưỡi và vòm miệng. Với bệnh nhân có niêm mạc khô, nhạy cảm, đây thường là lựa chọn giúp thao tác êm hơn so với chà xát mạnh.
– Gel dưỡng ẩm và làm sạch
Gel dưỡng ẩm khoang miệng có thể giúp duy trì độ ẩm cho niêm mạc, môi hoặc lưỡi, đặc biệt ở bệnh nhân khô miệng kéo dài. Người chăm sóc có thể dùng loại gel này vào thời điểm trước khi vệ sinh răng miệng (giúp làm mềm các mảng bám cho việc làm sạch dễ dàng hơn) và thời điểm sau khi hoàn tất vệ sinh răng miệng (giúp dưỡng và duy trì độ ẩm khoang miệng).
Việc lựa chọn dụng cụ nào không nên làm theo cảm tính. Cần căn cứ vào tình trạng khoang miệng, mức độ khô, khả năng nuốt, tình trạng thở máy và hướng dẫn chuyên môn của đơn vị điều trị.
Với bệnh nhân ICU, khô miệng là vấn đề thường gặp nhưng không nên xem nhẹ. Một khoang miệng khô kéo dài có thể khiến người bệnh khó chịu hơn, niêm mạc dễ tổn thương hơn và việc chăm sóc hằng ngày cũng trở nên khó khăn hơn. Dưỡng ẩm khoang miệng không chỉ giúp người bệnh dễ chịu hơn, mà còn là một phần quan trọng trong chăm sóc khoang miệng an toàn và phù hợp tại ICU.
